Πρεσβυωπία

Η πρεσβυωπία αφορά όλους τους ανθρώπους ηλικίας άνω των 40-45 ετών. Σχετίζεται με την προοδευτική μείωση της κοντινής όρασης και οφείλεται σε αλλαγές και φθορά του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού που χάνει την ικανότητα να προσαρμόζει στις κοντινές αποστάσεις.

Η σύγχρονη τεχνολογία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτές τις αλλαγές στην προσαρμοστικότητα του φυσικού μας φακού αλλά είναι σε θέση να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια σε αρκετές περιπτώσεις με διάφορες εναλλακτικές λύσεις που εξατομικεύονται σε κάθε περίπτωση.

Η πρεσβυωπία οφείλεται πρωτίστως στη φυσιολογική διαδικασία γήρανσης του φακού, (presbyopic crystalline lens) ο οποίος με την πάροδο των χρόνων γίνεται πιο άκαμπτος και λιγότερο ελαστικός. Παράλληλα, ο ακτινωτός μυς —ο μηχανισμός που βοηθά τον φακό να αλλάζει σχήμα— χάνει μέρος της αποτελεσματικότητάς του. Συμβάλλουν επίσης γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως πολύωρη κοντινή εργασία, παρατεταμένη χρήση οθονών και ανεπαρκής φωτισμός.

Το κυρίαρχο σύμπτωμα της πρεσβυωπίας είναι η θολή όραση για κοντά. Αρχικά αυτή η θολούρα αφορά σε αντικείμενα που δεν φωτίζονται σωστά (π.χ. οδικός χάρτης στο αυτοκίνητο το βράδυ). Συχνά δημιουργεί συμπτώματα κεφαλαλγίας, «πίεσης» και «βάρους» στα μάτια. Όχι σπάνια ασθενείς μετά την οπτική διόρθωση της πρεσβυωπίας τους αναφέρουν και βελτίωση σε άλλα μη ειδικά οφθαλμολογικά συμπτώματα, όπως δακρύρροιας και ερυθρότητας.

Η πρεσβυωπία διαγιγνώσκεται με πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο.
Ο εξειδικευμένος οφθαλμίατρος αξιολογεί:

• τη διαθλαστική κατάσταση (ύπαρξη μυωπίας, υπερμετρωπίας ή αστιγματισμού)

• την ικανότητα προσαρμογής του φακού

• τη λειτουργική επίδραση της πρεσβυωπίας στην καθημερινή ζωή

• την πιθανή συνύπαρξη άλλων καταστάσεων, όπως ξηροφθαλμίας ή αρχόμενου καταρράκτη, που μπορεί να επιδεινώνουν τα συμπτώματα

Η σωστή διάγνωση είναι κρίσιμη ώστε να επιλεγεί η καταλληλότερη θεραπευτική προσέγγιση.

Η πρεσβυωπία αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με διάφορες επιλογές, οι οποίες προσαρμόζονται στις ανάγκες, την ηλικία, την εργασία και τον τρόπο ζωής του ασθενούς.

Μπορεί να είναι:

• μονοεστιακά (αποκλειστικά για κοντά)
• διπλεστιακά
• πολυεστιακά / προοδευτικά, για ομαλή μετάβαση μεταξύ κοντινής και μακρινής απόστασης

Υπάρχουν ειδικοί φακοί για πρεσβυωπία, όπως οι πολυεστιακοί/Bivision correction ή η μέθοδος monovision, όπου το ένα μάτι ρυθμίζεται για μακριά και το άλλο για κοντά.

Η Διαθλαστική Αντικατάσταση Φακού (Refractive Lens Exchange — RLE), ευρέως γνωστή ως PRELEX (PResbyopic Lens EXchange) ή ως αφαίρεση καθαρού/προ-καταρρακτικού κρυσταλλοειδούς (Clear / Near-Clear Lens Extraction), αποτελεί την επέμβαση εκλογής για τη μόνιμη αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας σε ασθενείς ηλικίας περίπου 50 ετών και άνω. Η μέθοδος ενδείκνυται ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν πρώιμες αλλοιώσεις διαφάνειας του κρυσταλλοειδούς φακού ή όταν ο ασθενής επιθυμεί ταυτόχρονη διόρθωση συνοδών διαθλαστικών ανωμαλιών (μυωπίας, υπερμετρωπίας, αστιγματισμού).

Πρόκειται τεχνικά για την ίδια χειρουργική επέμβαση με αυτήν του καταρράκτη — μικροτομή 2,2 mm, υπερηχητική φακοθρυψία και ένθεση εξατομικευμένου ενδοφακού — με τη διαφορά ότι ο φυσικός φακός αφαιρείται προληπτικά, πριν εξελιχθεί σε λειτουργικά σημαντικό καταρράκτη. Στην πρεσβυωπία, το PRELEX προσφέρει μία μόνιμη και ολοκληρωμένη λύση, καθώς αντιμετωπίζει ταυτόχρονα την πρεσβυωπία, τυχόν συνυπάρχουσες διαθλαστικές ανωμαλίες και αποτρέπει την ανάγκη μελλοντικής επέμβασης καταρράκτη — εφόσον ο εμφυτευμένος ενδοφακός δεν αναπτύσσει ποτέ καταρράκτη. Η επιλογή του κατάλληλου τύπου ενδοφακού (premium IOL) είναι το κρίσιμο στοιχείο που καθορίζει το οπτικό αποτέλεσμα.

Στην Athens Vision εξατομικεύουμε την επιλογή του ενδοφακού ανάμεσα στις βασικές κατηγορίες premium IOLs — μονοεστιακούς υψηλής ποιότητας (Enhanced Monofocal), εκτεταμένου βάθους εστίασης (EDOF), τριεστιακούς (Trifocal) και τορικούς (Toric) — ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό λειτουργικό αποτέλεσμα και η μέγιστη ανεξαρτησία από γυαλιά, με βάση την ανατομία του οφθαλμού, τις οπτικές απαιτήσεις της καθημερινότητας του ασθενούς και τις προτεραιότητές του.

Φαρμακευτική αγωγή — οφθαλμικές σταγόνες πρεσβυωπίας

Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μία νέα κατηγορία οφθαλμικών σταγόνων που στοχεύουν στην προσωρινή βελτίωση της κοντινής όρασης σε ασθενείς με ήπια έως μέτρια πρεσβυωπία. Ο μηχανισμός δράσης τους βασίζεται στη φαρμακολογική μύση (μείωση της διαμέτρου της κόρης), η οποία αυξάνει το βάθος εστίασης μέσω του φαινομένου της οπής βελόνας (pinhole effect), επιτρέποντας καθαρότερη όραση σε κοντινές αποστάσεις. Η δράση είναι παροδική, διαρκώντας συνήθως 6 έως 10 ώρες, και απαιτεί καθημερινή χορήγηση.

Από το 2021, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει εγκρίνει τέσσερις σταγόνες για την πρεσβυωπία: το Vuity (πιλοκαρπίνη 1,25%, AbbVie, 2021), το Qlosi (πιλοκαρπίνη 0,4%, Orasis Pharmaceuticals, 2023), το Vizz (ακεκλιδίνη 1,75%, LENZ Therapeutics, 2025) — που εισήγαγε ένα νέο φαρμακολογικό υπόβαθρο πέραν της πιλοκαρπίνης — και πιο πρόσφατα το YUVEZZI (Tenpoint Therapeutics, 2026), την πρώτη σταγόνα συνδυασμού δραστικών ουσιών για την ίδια ένδειξη.

Επί του παρόντος, καμία από τις παραπάνω σταγόνες δεν διατίθεται εμπορικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς δεν έχουν λάβει έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA). Συνεπώς, η φαρμακευτική αγωγή πρεσβυωπίας με σταγόνες δεν αποτελεί προς το παρόν διαθέσιμη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Πιλοτικά στην Athensvision από το 2021 έχουμε χρησιμοποιήσει γαληνικό σκεύασμα για την βελτίωση  ασθενών με πρεσβυωπικά συμπτώματα ειδικά μετά από διενέργεια διαθλαστικής επέμβασης με laser για υπερμετρωπία/μυωπία με αρκετά καλά αποτελέσματα.

Ακόμη και στις χώρες όπου διατίθενται, οι σταγόνες αυτές αποτελούν συμπτωματική, μη μόνιμη λύση, με ένδειξη κυρίως σε νεότερους ασθενείς με ήπια πρεσβυωπία. Στις γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνονται πονοκέφαλος, μείωση της νυκτερινής όρασης λόγω της μειωμένης κόρης, υπεραιμία του επιπεφυκότα και — ιδιαίτερα για τα σκευάσματα πιλοκαρπίνης — σπάνιες αλλά τεκμηριωμένες αναφορές αμφιβληστροειδικών επιπλοκών (ρωγμές ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς) σε προδιατεθειμένους οφθαλμούς. Η Athens Vision παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στον τομέα και θα είναι σε θέση να προσφέρει τη μέθοδο σε εξειδικευμένα περιστατικά μόλις τα σκευάσματα λάβουν έγκριση από τον EMA.

Η επιλογή της θεραπείας καθορίζεται πάντα εξατομικευμένα, ώστε ο ασθενής να έχει το καλύτερο δυνατό λειτουργικό αποτέλεσμα.

Αν και η πρεσβυωπία δεν μπορεί να προληφθεί, η έγκαιρη αξιολόγηση και η σωστή φροντίδα των ματιών βοηθούν σημαντικά στη μείωση των συμπτωμάτων.

Συνιστώνται:

• τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος μετά τα 40
• επαρκής φωτισμός κατά την ανάγνωση ή εργασία
• συχνά διαλείμματα κατά τη χρήση οθονών (κανόνας 20-20-20)
• έγκαιρη διόρθωση των διαθλαστικών ανωμαλιών, ώστε να αποφεύγεται η χρόνια επιβάρυνση του μηχανισμού προσαρμογής και η συνεπακόλουθη εμφάνιση οπτικής κόπωσης

Στην Athens Vision εφαρμόζονται πολλές διαφορετικές επεμβάσεις που προσαρμόζονται στις ανάγκες του κάθε ασθενούς. Η διαθλαστική χειρουργική – επεμβάσεις με laser δεν αποτελεί πλέον μια ριψοκίνδυνη και αμφίβολης αποτελεσματικότητας και ασφάλειας εναλλακτική λύση. Στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα η διαθλαστική χειρουργική έχει καθιερωθεί ως μόνιμη, ασφαλής και οικονομική λύση σχεδόν σε όλες τις διαθλαστικές ανωμαλίες (μυωπία, αστιγματισμός, υπερμετρωπία, πρεσβυωπία). Τα εκατομμύρια των ασθενών που έχουν απαλλαγεί απ’ τα γυαλιά τους με επεμβάσεις laser είναι η απτή απόδειξη της αξίας της διαθλαστικής χειρουργικής στη θεραπεία της μυωπίας, του αστιγματισμού, της υπερμετρωπίας και της πρεσβυωπίας.

Διαβάστε περισσότερα εδώ.