Ο καταρράκτης είναι η πιο συχνή αιτία αναστρέψιμης μείωσης της όρασης. Επειδή εξελίσσεται αργά, πολλοί άνθρωποι προσαρμόζονται χωρίς να το καταλάβουν: αλλάζουν τον φωτισμό στο σπίτι, αποφεύγουν να οδηγήσουν το βράδυ, δυσκολεύονται να διαβάσουν και το αποδίδουν στην ηλικία. Στο άρθρο αυτό θα δούμε ποια είναι τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοείτε και τι ισχύει πραγματικά για την επέμβαση.
Τι είναι ο καταρράκτης
Μέσα στο μάτι υπάρχει ένας διαφανής φακός που εστιάζει το φως στον αμφιβληστροειδή. Όταν ο φακός αυτός θολώνει, το φως δεν περνά καθαρά και η όραση γίνεται θαμπή. Αυτή η θόλωση ονομάζεται καταρράκτης. Συνήθως σχετίζεται με την ηλικία, αλλά μπορεί να επηρεαστεί και από άλλους παράγοντες, η μακρά έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών ή ένας παλαιότερος τραυματισμός του ματιού. Υπάρχει και συγγενής καταρράκτης, που εμφανίζεται από τη γέννηση.
Τα 7 σημάδια του καταρράκτη
- Θαμπή ή «θολή» όραση. Σαν να κοιτάτε μέσα από βρώμικο ή θαμπό τζάμι, ακόμη και με γυαλιά.
- Θάμβος από τα φώτα. Τα φώτα των αυτοκινήτων ή των φαναριών σάς ενοχλούν περισσότερο από πριν.
- Άλω γύρω από τα φώτα. Βλέπετε «φωτοστέφανα» γύρω από λάμπες ή προβολείς, ειδικά τη νύχτα.
- Ξεθωριασμένα ή κιτρινωπά χρώματα. Τα χρώματα φαίνονται λιγότερο ζωηρά ή πιο «ζεστά» από ό,τι θυμάστε.
- Μειωμένη αντίθεση. Δυσκολεύεστε σε χαμηλό φωτισμό, στο σούρουπο ή όταν ένα αντικείμενο έχει παρόμοιο χρώμα με το φόντο.
- Συχνές αλλαγές στον αριθμό των γυαλιών. Αν χρειάζεστε νέα γυαλιά πιο συχνά από πριν, μπορεί να υπάρχει καταρράκτης που εξελίσσεται.
- Δυσκολία στην καθημερινότητα. Αν δυσκολεύεστε να οδηγήσετε, να διαβάσετε ή να αναγνωρίσετε πρόσωπα και αυτό δεν διορθώνεται με γυαλιά, είναι ώρα για έλεγχο.
Τα σημάδια αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους καταρράκτη, καθώς προκύπτουν και από άλλες παθήσεις. Η διάγνωση γίνεται μόνο με εξέταση από οφθαλμίατρο.
Πότε να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο
Μην περιμένετε να χειροτερεύσει η όραση. Κλείστε ραντεβού όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, και φυσικά κάντε τακτικό έλεγχο μετά τα 50 ή νωρίτερα αν έχετε διαβήτη ή οικογενειακό ιστορικό σοβαρών οφθαλμολογικών παθήσεων. Αν πάλι η όραση μειωθεί ξαφνικά ή αισθανθείτε πόνο, χρειάζεται άμεση εξέταση. Δείτε τη σελίδα των επειγόντων.
Μύθοι και αλήθειες για την επέμβαση
«Πρέπει να περιμένω να “ωριμάσει” ο καταρράκτης». Αυτό ίσχυε παλιότερα. Σήμερα η απόφαση βασίζεται κυρίως στο πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητά σας, με βάση την εξέταση και τη συζήτηση με τον γιατρό σας.
«Η επέμβαση είναι επώδυνη». Η επέμβαση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία με σταγόνες ή ένεση γύρω από το μάτι (σε σπάνιες ειδικές περιπτώσεις). Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν ελάχιστη ενόχληση. Το ακριβές είδος αναισθησίας ορίζεται από τον γιατρό.
«Η ανάρρωση είναι μακρά». Η επέμβαση γίνεται σε μονάδα ημερήσιας νοσηλείας και οι άνθρωποι επιστρέφουν σπίτι την ίδια μέρα. Η όραση βελτιώνεται σταδιακά τις επόμενες ημέρες, και ο γιατρός δίνει οδηγίες και σταγόνες για την περίοδο της ανάρρωσης.
«Ο καταρράκτης μπορεί να ξαναγυρίσει». Ο φακός που αφαιρείται δεν επανέρχεται. Στους περισσότερους ασθενείς όμως μετά από μήνες ή χρόνια μπορεί να θολώσει το οπίσθιο περιφάκιο, η πίσω κάψα που στηρίζει τον νέο ενδοφακό. Αυτό λέγεται δευτεροπαθής καταρράκτης και αντιμετωπίζεται με laser, χωρίς νέα επέμβαση.
«Ο καταρράκτης θεραπεύεται με γυαλιά ή σταγόνες». Δεν υπάρχουν σταγόνες που να θεραπεύουν τον καταρράκτη. Τα γυαλιά βοηθούν προσωρινά, όσο η θόλωση είναι ήπια, αλλά η οριστική θεραπεία είναι η χειρουργική αντικατάσταση του θολού φακού.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Στην επέμβαση ο θολός φακός αφαιρείται μέσα από μια πολύ μικρή τομή και αντικαθίσταται από έναν διαφανή τεχνητό ενδοφακό. Η επιλογή του κατάλληλου ενδοφακού γίνεται ύστερα από λεπτομερείς μετρήσεις και συζήτηση με τον γιατρό, ανάλογα με τις ανάγκες και τον τρόπο ζωής του κάθε ασθενούς. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στη σελίδα μας για τον καταρράκτη.
Το επόμενο βήμα
Αν αναγνωρίσατε στον εαυτό σας ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω σημάδια, το πιο χρήσιμο που μπορείτε να κάνετε είναι να ελέγξετε την όρασή σας. Ο έλεγχος είναι απλός, και η έγκαιρη εκτίμηση σάς βοηθά να αποφασίσετε με σιγουριά.
Επικοινωνήστε μαζί μας για έγκυρη οφθαλμολογική καθοδήγηση
Δρ. Γεράσιμος Κοψίνης, MD, PhD
Χειρουργός Οφθαλμίατρος